MİLLİYET.COM.TR / ABD basınında yer alan çarpıcı bir haber, Washington yönetiminin İran’a ilişkin resmi söylemi ile Amerikan istihbaratının kapalı kapılar ardında hazırladığı raporlar arasındaki büyük çelişkiyi gözler önüne serdi.
The New York Times gazetesinin gizli istihbarat değerlendirmelerine dayandırdığı haberine göre İran, ABD ve İsrail’in ortak saldırılarına rağmen füze kapasitesinin önemli bölümünü korumayı başardı. Haberde, özellikle Hürmüz Boğazı çevresindeki askeri altyapının büyük ölçüde yeniden işler hale geldiği belirtildi.
‘YÜZDE 70’İ HALA KULLANILABİLİR DURUMDA’
Amerikan istihbarat raporlarına göre İran, Hürmüz Boğazı boyunca bulunan 33 füze tesisinin 30’una yeniden operasyonel erişim sağladı. Haberde “Söz konusu üsler Amerikan savaş gemileri, petrol tankerleri ve bölgedeki deniz trafiği için ciddi tehdit oluşturmaya devam ediyor” denildi.
Raporda İran’ın ülke genelindeki mobil füze rampalarının yaklaşık yüzde 70’ini koruduğu, savaş öncesi füze stokunun da yaklaşık yüzde 70’inin halen kullanılabilir durumda olduğu kaydedildi. Bu stokların hem balistik füzeleri hem de kısa menzilli seyir füzelerini kapsadığı aktarıldı.
UYDU GÖRÜNTÜLERİ GERÇEĞİ ORTAYA ÇIKARDI
ABD istihbaratının uydu görüntüleri ve gelişmiş gözetleme sistemlerinden elde ettiği verilere göre İran’ın yer altındaki füze depoları ve fırlatma tesislerinin yaklaşık yüzde 90’ı ise “kısmen veya tamamen operasyonel” hale geldi.
BEYAZ SARAY KULİSLERİNDE BÜYÜK ÇELİŞKİ
Söz konusu bulguların, ABD Başkanı Donald Trump ile Savaş Bakanı Pete Hegseth’in aylar boyunca yaptığı açıklamalarla çeliştiği belirtildi.
Trump, savaşın başlamasından 10 gün sonra yaptığı açıklamada İran’ın “askeri anlamda hiçbir şeyi kalmadığını” savunmuştu. Pentagon’daki basın toplantısında konuşan Hegseth ise “Destansı Öfke” operasyonunun İran ordusunu “yıllarca savaşamayacak hale getirdiğini” söylemişti.
‘HIZLA TOPARLANDILAR’
Ancak New York Times’ın aktardığı gizli değerlendirmeler, İran’ın beklenenden çok daha hızlı toparlandığını ortaya koydu.
Beyaz Saray Sözcü Yardımcısı Olivia Wales ise raporlarla ilgili sorular üzerine Trump’ın söylemini tekrar ederek İran ordusunun “ezildiğini” savundu. Wales, “İran’ın ordusunu yeniden toparladığını düşünen herkes ya hayal görüyor ya da Devrim Muhafızları’nın sözcülüğünü yapıyor” ifadelerini kullandı.
ABD’NİN STOKLARI ERİYOR
Haberde dikkat çeken bir diğer unsur ise ABD’nin savaş boyunca tükettiği mühimmat miktarı oldu.
New York Times’a göre ABD ordusu savaş sırasında yaklaşık 1.100 uzun menzilli hayalet seyir füzesi, 1.000’den fazla Tomahawk füzesi ve 1.300’den fazla Patriot hava savunma füzesi kullandı. Haberde, yalnızca Patriot kullanımının mevcut üretim hızına göre iki yılı aşkın üretime denk geldiği vurgulandı.
Pentagon’un özellikle Çin ve Kuzey Kore senaryoları nedeniyle “sığınak delici” mühimmatlarını dikkatli kullanmak zorunda kaldığı da aktarıldı. Bu nedenle bazı İran tesislerinin tamamen yok edilmesi yerine girişlerinin kapatılmasının tercih edildiği belirtildi.
‘CİDDİ RİSK OLUŞTURABİLİR’
Öte yandan dünya petrol tüketiminin yaklaşık beşte birinin geçtiği ABD ablukası altındaki Hürmüz Boğazı’ndaki durumun Washington açısından kritik önemde olduğu belirtilirken, ABD Donanması’nın bölgede neredeyse kesintisiz devriye faaliyetleri yürüttüğü ifade edildi.
Amerikan Merkez Kuvvetler Komutanlığı’nın (CENTCOM) bölgede 20’den fazla savaş gemisi konuşlandırdığı aktarılırken, İran’ın füze kapasitesini büyük ölçüde korumasının Washington’ın yeni bir saldırı kararı alması halinde ciddi risk oluşturabileceği değerlendirildi.
NE OLMUŞTU?
ABD-İsrail'in 28 Şubat'ta İran'a saldırılarıyla başlayan ve Tahran’ın bölgedeki ABD-İsrail varlıklarına misillemeleriyle devam eden savaşta 8 Nisan'da sağlanan 2 haftalık geçici ateşkesin ardından Tahran ve Washington, 11 Nisan'da Pakistan'da kalıcı ateşkes için görüşmeler yapmıştı. Yaklaşık 21 saat süren görüşmelerden sonuç çıkmamıştı.
Pakistan'ın arabuluculuğunda ikinci tur görüşmelerin yapılması için sürdürülen çabalar da ABD'nin İran'a uyguladığı deniz ablukası başta olmak üzere, taraflar arasındaki anlaşmazlık konuları nedeniyle başarılı olamamıştı.
Trump, ateşkesi uzattıklarını duyurmuştu. İran tarafından Trump'ın ateşkesi tek taraflı uzatma kararına ilişkin açıklama gelmemişti.
